Иран, АНУ-ын Нью-Йорк дахь далд тулаан: Буулт хийх үү, мухардалд орох уу?

НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн чуулганы хөл хөдөлгөөн дунд Нью-Йоркт эхэлсэн Иран, АНУ-ын шууд бус хэлэлцээ Ойрхи Дорнодын цаашдын сорилтыг шийдвэрлэх гол зангилаа болж байна. Ираны Гадаад хэргийн сайд Аббас Арагчи болон АНУ-ын төлөөлөгчдийн хооронд Катар улс “шилжүүлэн дамжуулах” дипломат ажиллагааг эрчимтэй явуулж байгаа ч талуудын байр суурь зарчмын хувьд дээрээс доош харсан хэвээр байна.

Тегеран АНУ-ын далайн бүслэлт болон эдийн засгийн шахаж шаардсан хоригуудыг цуцлахын хариуд Ормузын хоолойн усан замыг "түр" нээх үе шаттай санал гаргасан. Харин Вашингтоны хувьд энэ нь хангалтгүй бөгөөд арилжааны усан замын чөлөөт байдлыг бүрэн хангахаас гадна Олон Улсын Атом Тэжээлийн Агентлаг (IAEA)-ийн шалгалтыг шаардсан цөмийн салбарын дорвитой буултуудыг нэхэж байна.

Сэтгүүлчийн дүгнэлт:

Энэхүү хэлэлцээнээс харахад талууд яриа хэлэлцээний ширээний ард суух хүсэлтэй байгаагаа харуулж буй нь дипломат шугам бүрэн тасраагүйг илтгэнэ. Гэвч уг процессийг "шийдэлд хүрэх алхам" гэхээсээ илүүтэй цаг хожих стратеги гэж үзэх үндэслэлтэй юм.

1. Ираны стратеги: Тегераны хувьд Ормузын хоолойг шантааж буюу хөзөр болгон ашиглаж, өөрийн эдийн засагт дарамт болж буй АНУ-ын хоригуудыг бага ч гэсэн сулруулахыг зорилгоо болгожээ.
2. АНУ-ын шаардлага: Цагаан ордон зөвхөн усан замын асуудлаар хязгаарлагдахгүй, цөмийн хөтөлбөрийг эргэн хяналтад авах томоохон тохиролцоог нэг мөсөн хийхийг эрмэлзэж байна.

Яриа хэлэлцээг Катараар дамжуулан "шууд бус" хэлбэрээр явуулж байгаа нь өөрөө итгэлцэл тун доогуур түвшинд байгаагийн баталгаа юм. Талуудын тавьж буй нөхцөлүүд бие биедээ хэт хатуу, зарчмын зөрүүтэй байгаа тул ойрын хугацаанд томоохон дорвитой шийдэлд хүрэх боломж бага. Харин Нью-Йоркийн энэхүү уулзалт нь бүс нутгийн нөхцөл байдлыг дахин хурцатгаж, цэргийн мөргөлдөөнд хүргэхгүй байх барьцаа болж, дипломат суваг нээлттэй байгааг харуулах төдий "түр зогсолт" болох өндөр магадлалтай байна.